در یک سیستم اطلاعاتی پیچیده منطقی، این امکان وجود ندارد که تمام اطلاعات لازم را در یک صفحه کاغذ رسم نمائیم، به همین دلیل با شکست DFD به سطوح دیگر به وسیله نمودارهای سلسله مراتب (نمودار زمینه ای، سطح۱، سطح۲ و غیره) استفاده می شود.

سطح ۱:

درک عمومی از یک سیستم اطلاعاتی می باشد که در داخل آن پردازش های اصلی سیستم اطلاعاتی، مخزن داده ها، جریان داده ها و جریان داده بین پردازش های اصلی و موجودیت های خارجی نشان داده شده است

سطح نمودار زمینه‌ ای:

بالاترین سطح سلسله مراتب DFD نامیده می شود که از سطح۱ استخراج می شود و شامل موجودیت های خارجی، جریان داده ها بین سیستم و موجودیت های خارجی می باشد، در این نمودار هیچگونه مخزن داده ای مشاهده نمی گردد.

تجزیه کارکردی:

این اصطلاح به توسعه DFD در سطح پائین تر اشاره دارد فرآیندهایی که این کار را انجام می دهند تجزیه کارکردی نامیده می شوند.

متعادل سازی DFDها:

زمانی دو سطح از DFD متعادل هستند که جریان ورودی و خروجی مشابه داشته باشند (با اسم کاملا یکسان در جریان ها) این جریان ها همچنین باید از یک منبع ورودی و خروجی برای هر دو سطح DFD باشند.

سطح۲:

این سطح حاصل شکست کارکردهای یک فرآیند سطح۱ (توسعه یک وضعیت خاص از پردازش سطح۱) در یک نمودار می باشد.

فرآیند اختصاص شناسه ها در سطوح مختلف DFD

در سطح زمینه تنها یک پردازش وجود دارد و شناسه خاصی لازم نیست. در سطح۱ پردازش ها یک شناسه دارند که یک عدد صحیح می باشد (مثل ۵) . در سطح۲ شناسه سطح۲ با شناسه سطح۱ پردازش شروع می گردد و به دنبال آن یک خط تیره و عدد صحیح دیگری قرار می گیرد (مثل ۲-۵). در سطوح بعدی این سیستم شماره گذاری به همین شکل ادامه پیدا می کند.

توقف تجزیه: زمانی توقف تجزیه صورت می گیرد که کارکرد به اندازه کافی ساده و واضح شده باشد.

توسعه نمودار جریان داده: (فعالیتهای لازم برای تهیه نمودار جریان داده)

۱ـ مشخص کردن جریان داده های کلیدی با توجه به تحلیل مستندات سیستم

۲ـ مشخص کردن تمام موجودیت های خارجی

۳ـ تعیین ناحیه های کارکردی (این ناحیه ها مکانهای اجرای پردازش می باشند)

۴ـ مشخص کردن تمام مسیر جریان داده ها

۵ـ مشخص کردن محدوده سیستم

۶ـ مشخص کردن تمام فرآیندها

۷ـ مشخص کردن مخزن داده ها

۸ـ مشخص کردن فرآیندها و مخزن داده ها و اثرات آنها بر یکدیگر ۹ـ شرح جزئیات

کنترل DFDها: چند کنترل ساده وجود دارد:

۱ـ هر پردازش باید حداقل یک ورودی و خروجی داشته باشد

۲ـ هر جریان، پردازش، مخزن داده و موجودیت خارجی باید یک نام منحصربه فرد و با معنی داشته باشد.

۳ـ جریان داده های یکسان باید کاملا وارد شوند و سطح پائین تر DFD را ترک کنند.

DFD یک روش مدل سازی می باشد، این نمودارها شامل پردازشها، اطلاعات در جریان به سیستم و نیز روشی که داده ها را در داخل سیستم ذخیره می گردند می باشند.

اجزای نمودار جریان داده ها:

۱ـ موجودیت های خارجی ۲ـ جریان داده ها ۳ـ پردازش ها ۴ـ مخزن داده ها

جریان داده ها:

جریان داده ها حرکت اطلاعات را از یک محل به محل دیگر در سیستم نمایش می دهد

جریان داده های مجاز:

۱ـ بین پردازش و مخزن داده ها  ۲ـ بین پردازش و موجودیت خارجی ۳ـ بین پردازش و پردازش

مخزن داده ها:

مخزن داده ها، محل استقرار داده ها را نمایش می دهد، مخزن برای ذخیره اطلاعات داخل سیستم لازم است.

اجزاء مخزن داده ها:

۱ـ شناسه یا ID    ۲ـ نام مخزن

انواع مخزن داده ها:

۱ـ مخزن دستی دائمی: مثل قفسه فایلی، دفتر ثبت و یا کاردکس می باشد و با حرف M و یک شماره نشان داده می شود مانند: M1

2ـ مخزن پایگاه داده دائمی: مثل یک فایل کامپیوتری برای رکوردهای کارمندان یا فایل دانشجویی یا فایل انبار که شامل یک حرف D و یک شماره می باشد مانند: D1

3ـ مخزن دستی موقت: مثل کازیه ورود و خروج در سیستم اداری که با حروف TM به همراه یک شماره می باشد. مانند: TM2

4ـ مخزن پایگاه داده موقت: مثل فایلهایی که برای مرتب نمودن داده ها استفاده می شود و به عنوان فایل واسطه می باشد که با حروف TD به همراه یک شماره می باشد. مانند: TD2

پردازش ها: محل رخداد فعالیتها در یک سیستم اطلاعاتی می باشند.

اجزاء جعبه پردازش:

۱ـ شناسه یا ID  ۲ـ مکان  ۳ـ نام پردازش

شناسه پردازش:

این شناسه شماره ای دارد و گاهی به دنبال آن شماره دیگری است که با نقطه جدا می گردد. مثل ID 1

مکان:

جایی که در آن فعالیت انجام می گیرد، ممکن است نام قسمت، میز و یا حتی نام کارمند باشد مثل میز تحویل سفارشات

نام پردازش:

از یک فعل امری و به دنبال آن از بقیه فعالیت تشکیل شده است که باید با معنی و منحصر به فرد باشد. مانند عملیات کرایه دادن

فعل:

یک بخش از جمله که از یک یا تعدادی کلمه ساخته شده است و یک عمل، تجزیه و رویداد را در بردارد.

کاربرد افعال: یک فرآیند بدون ورودی یا خروجی به طور کلی کاری را انجام نمی دهد، بلکه افعال کارها را انجام می دهند، افعال امری سفارش و دستور می دهند.

فعل امری: فعلی که برای توضیح پیشنهاد، نصیحت یا درخواست به کار می رود.

افعال امری مفید برای DFDها: فراهم بیاور، اقدام کن، انجام بده، اداره کن، به انجام برسان

از کلیه دوستان عزیزی که مایل به همکاری در سایت جدید هستند خواهشمند است به آدرس زیر ایمیل فرستاده و نوع و نحوه همکاری خود را تشریح تا از آنان در طراحی و انجام فعالیتهای سایت جدید استفاده گردد.

info@AMFY.ir

نوع موجودیت :
   به فرد، شیء، پدیده یا مفهومی که می خواهیم در مورد آن «اطلاع» داشته باشیم، موجودیت       گفته می شود.

محیط عملیاتی :
به محیطی که در رابطه با آن می خواهیم یک سری داده ها را ذخیره، بازیابی و پردازش کنیم محیط عملیاتی یا «خرد جهان واقع» گفته می شود.
 

فیلد:
مکان ذخیره شدن یک واحد معنایی ( semantic data unit ) یا یک فقره اطلاع را فیلد گویند. فیلد کوچکترین واحد اطلاع در فایل است که معنایی منطقی دارد. واحد معنایی داده ، حالت اتوماتیک یا تجزیه ناپذیری دارد. طول فیلد می تواند یک کاراکتر یا حتی یک بیت باشد.
 

اطلاع :
هر صفت خاصه از دو مؤلفه تشکیل شده است: یکی اسم صفت خاصه و دیگری مقدار صفت خاصه.
به مجموعه این دو مؤلفه «اطلاع» گفته می شود.
مثال :
«نام خانوادگی» صفت خاصه و «عظیمی» مقدار صفت خاصه است. حال عبارت زیر یک اطلاع است.
عظیمی=نام خانوادگی
 

رکورد :

رکورد را از ۳ جنبه می توان بررسی کرد : ۱- رکورد در سطح انتزاعی ( Abstractive ) ، ۲- رکورد در سطح کاربر ( سطح منطقی ) ، ۳- رکورد در سطح فیزیکی ( محیط ذخیره سازی )

۱- رکورد در سطح انتزاعی ( Abstractive )
در سطح انتزاعی، رکورد را مستقل از جنبه های نمایشی آن بصورت کلی می بینیم. مثلاً می گوییم برای موجودیت دانشجو صفات خاصه نام، فامیلی و معدل را می خواهیم . رکورد در این سطح یک شیء انتزاعی است.

۲- رکورد منطقی ( Logical Record ) :
در این سطح رکورد از دیدگاه برنامه نویس مشخص می شود. و به این دلیل به آن رکورد برنامه ساز هم می گویند. به عبارتی دیگر رکورد منطقی مجموعه ای از تعدادی فیلد است که دارای ساختار مشخص و مبتنی بر طرحی خاص و نامدار می باشد.

دو طرح کلی برای ساختار رکورد داریم : ۱- طرح با قالب ثابت مکان ( Fixed Positional ) ، ۲- طرح با قالب غیر ثابت مکان ( Non Fixed – Non Positional )

1- در نوع ثابت مکان, مکان هر فیلد در رکورد ثابت بوده و بنابراین نیازی به ذخیره سازی اسم صفت خاصه در مقدار آن نیست. در این ساختار معمولاً تعداد فیلدها و طول هر کدام از آنها در تمام نمونه های رکورد ثابت است.

مثال :

 در نوع غیر ثابت مکان، در هر نمونه هم اسم صفت خاصه و هم مقدار آن ذخیره می گردد. مکان فیلد در رکورد ثابت نمی باشد. تعداد فیلدها و طول آنها نیز ممکن است در رکورد های مختلف متفاوت باشد. فرم کلی این رکوردها به صورت زیر است :
                                                                                A1=V1 , A2=V2 , ….
Ai اسم صفت خاصه و Vi مقدار صفت خاصه است مثل :
          نام=علی ، فامیلی=کریمی ، رشته=برق
          نام=حسین ، رشته=فیزیک

از یک جنبه دیگر رکوردها را می توان به دو دسته کلی با طول ثابت و طول متغیر تقسیم بندی کرد. در حالت کلی در هر دو ساختار ثابت مکان و غیر ثابت مکان، طول رکورد می تواند ثابت یا متغیر باشد ولی اغلب در نوع اول ثابت و در نوع دوم متغیر است.
 

علل متغیر شدن طول رکورد عبارتند از :

۱- طول بعضی فیلدها ( مثل آدرس ) ممکن است متغیر باشد.
۲- تعداد فیلدهای نمونه های مختلف یک نوع موجودیت ممکن است متغیر باشد.
۳- به علت فقره اطلاع تکرار شونده یا گروه اطلاع تکرارشونده به عبارتی دیگر ممکن است صفت خاصه ساده یا مرکب چند مقداری باشد.

۳- رکورد فیزیکی یا رکورد ذخیره شده ( Stored Record )
رکورد فیزیکی هنگام ذخیره شدن رکورد در سطح حافظه جانبی ( مثل دیسک ) ذخیره می شود و ممکن است اطلاعات دیگری نیز به آن اضافه شود و یا ساختار آن قدری تغییر کند. معمولاً رکورد ذخیره شده ( فیزیکی ) دارای دو بخش مجزای داده ای و کنترلی می باشد. به بخش کنترلی بخش پیشوندی، بخش غیر داده ای یا Meta Section نیز می گویند. بخش کنترلی اغلب توسط سیستم فایل استفاده شده و از دید برنامه مخفی است.

اغلب در بخش کنترلی اطلاعات زیر ذخیره می شود :
۱- طول رکورد ، ۲- نوع رکورد ، ۳- اشاره گرها ، ۴- پرچمهای ( Flags ) عملیاتی و حفاظتی ، ۵- اطلاعات خاص برای بعضی ساختارها
 

کلید ( Key ) :
صفت خاصه یا ترکیبی از چند صفت خاصه که در تمام نمونه های مختلف یک مجودیت, مقدار یکتایی داشته باشد را کلید گویند. طول کلید حتی الامکان باید کوتاه باشد. یک فایل ممکن است چند کلید داشته باشد. آن کلیدی که طول کوتاه داشته باشد و از نظر برنامه نویس مهم باشد را کلید اصلی ( Primary Key ) و بقیه را کلید ثانوی ( Secondary Key ) گویند.
 

بلاک بندی ( Blocking ) :
بلاک واحد رد و بدل اطلاعات بین حافظه جانبی و حافظه اصلی ( RAM ) توسط سیستم فایل است. البته در یک عمل I/O ممکن است چندین بلوک یکباره خوانده و یا نوشته شوند. از نظر برنامه پردازشگر ، فایل مجموعه ای از رکوردها با ساختار مشخص است ولی از نظر سیستم فایل، یک فایل از تعدادی بلاک تشکیل شده است . نمایش ساده بلاک به صورت زیر است :
FPRIVATE “TYPE=PICT;ALT=”
 

به تعداد رکوردهای موجود در هر بلاک ضریب بلاک بندی گفته می شود آن را با Bf ( Blocking Factor ) نمایش می دهیم. ما بین بلاکها یک فضای بلا استفاده ( Gap ) یا IBG ( Inter Block Gap ) وجود دارد که باعث هدر رفتن فضای ذخیره سازی می شود. طول بلاک یا Bf تأثیر بسزایی روی میزان استفاده از فضا و سرعت عملیات دارد.

بلاک در دیسک می تواند یک سکنور یا ترکیبی از چند سکتور سخت افزاری ، یک شیار یا بخشی از یک شیار باشد. یک بلوک را نمی توان بین دو یا چند شیار تقسیم کرد.

بعضی دیسک گردان ها ( Drivers ) از آدرس دهی سکتوری و بعضی دیگر از آدرس دهی بلوکی ( و یا هر دو ) استفاده می کنند.

 
اغلب در سازماندهی سکتوری، اندازه سکتورها ثابت است ولی در آدرس دهی بلوکی، اندازه بلوکها می تواند متغیر باشد.

تعیین درست اندازه بلاک و یا به عبارتی تعیین ضریب Bf توسط پردازشگر فایل از دو جنبه بسیار مهم است :

الف) بلاک بندی باید بگونه ای باشد که برای خواندن یک رکورد حتی الامکان فقط یک بلاک بازیابی شود.

ب) از آنجا که همراه بلاکها یک سربار غیرداده ای ناشی از شکافها و اطلاعات کنترلی وجود دارد، اندازه بلاکها در مقایسه با این قسمت غیرداده ای باید خیلی بزرگتر باشد.

با افزایش طول بلاک مشکل پراکندگی داخلی ( Internal Fragmentation ) در سطح شیار نیز افزایش می یابد و فضای بیشتری در انتهای شیار به هدر می رود.

روشهای تعیین محدوده رکورد در بلاک :

اگر طول رکوردهای فایل ثابت و معین باشد می توان طول رکورد را مثلاً در راهنمای فایل و یا در مکانی در خود فایل ذخیره کرد. هنگامی که طول رکوردها متغیر باشد برای معین کردن محدوده آنها در بلاک می توان از روشهای زیر استفاده کرد :
۱) ذخیره یک علامت ویژه ( مثلاً علامت s در شکل زیر ) که انتهای رکورد را نشان دهد :

۲) ذخیره طول رکورد در ابتدای آن

۳) ذخیره آدرس نسبی هر رکورد نسبت به ابتدای بلاک در یک جدول مکان نما.

۴) استفاده از یک روش ترکیبی برای بالا بردن کارایی(ترکیب روش های ۲ و ۳)

روشهای مختلف بلاک بندی :

روشهای معروف بلاک یندی عبارتند از :

۱- بلاک بندی رکوردهای با طول ثابت : که معمولاً یکپاره یا unspanned هستند.

پارامترهای مورد استفاده :
 W : میزان حافظه هرز
 WB : میزان حافظه هرز با ازاء هر بلاک
 WR : میزان حافظه هرز با ازاء هر رکورد
  Tf : تعداد بلاکها در شیار یا فاکتور تراکینگ
 W1 : حافظه هرز ناشی از گپ
 W2 : حافظه هرز ناشی از نگنجیدن رکورد آخر در بلاک
 W3 : حافظه هرز ناشی از نگنجیدن بلاک آخر در شیار
 

 مقدار متوسط W2 برابر R/2 می باشد.
 

فرمولهای مربوطه :

۲- بلاک بندی رکوردهای با طول متغیر و دوپاره ( spanned ) :

در شکل فوق چون R3 به طور کامل درون بلاک اول نمی گنجد به صورت دوپاره ذخیره می شود.
 

فرمولهای مربوطه :

۳- بلاک بندی رکوردهای با طول متغیر و یکپاره ( unspanned ) :

فرمولهای مربوطه :

 رسانه های ذخیره سازی چه در محیط درون ماشینی و چه در محیط برون ماشینی حافظه نام دارند.

حافظه ها به دو دستة کلی تقسیم می شوند :

۱- حافظه های درون ماشینی

۲- حافظه های برون ماشینی 

حافظه های برون ماشینی گسترش حافظه های درون ماشینی با ظرفیت بیشتر و سرعت دستیابی کمتر هستند.

ویژگیهای مشترک انواع مختلف حافظه ها

۱٫       ظرفیت ( Capacity ) : ظرفیت حافظه به بیت یا بایت یا اضعاف آن بیان می شود.

۱KB=1024 B=2¹⁰ B

1MB=1024 KB=2²⁰ B

1GB=1024 MB=2³⁰ B

1TB=1024 GB=2⁴⁰ B

۲٫       سرعت انتقال ( Transfer Rate ) : کمیتی از اطلاعات قابل انتقال از حافظه یا به حافظه

۳٫       زمان دستیابی ( Access Time ) : مدت زمان بین لحظه صادر شدن دستور خواندن / نوشتن تا لحظه ای که دستیابی به داده موجود در حافظه اصلی (word) یا حافظة خارجی (Block) انجام می گیرد.

۴٫       آدرس پذیری ( Addressability ) : می توان اطلاعات حافظه را آدرس دهی کرد.

۵٫       نوشتن و خواندن ( R/W ) : می توان اطلاعات را در حافظه نوشت و یا خواند ( Fetch )

6.       دستیابی پذیری ( Accessibility ) : عمل R/W در حافظه باید از طریق مکانیسم آدرس دهی صورت پذیرد.

علت استفاده از حافظه های برون ماشینی :

۱٫       محدود بودن ظزفیت حافظه های درون ماشینی

۲٫       گران بودن رسانه های ذخیره سازی سریع

۳٫       عدم لزوم ذخیرة تمام اطلاعات در حافظه های درون ماشینی

۴٫       نامانا بودن حافظه های درون ماشینی

۵٫       نیاز به دسترسی همروند ( concurrent ) به داده ها توسط چند فرایند

مقایسه دو نوع حافظه

۱٫     بالا بودن ظرفیت حافظه های برون ماشینی

۲٫     بالا بودن هزینة یک بایت ( cpb ) در حافظه های درون ماشینی ( cpb : cost per byte )

3.     بالا بودن سرعت دستیابی در حافظه های درون ماشینی

رده بندی حافضه ها

۱٫     حافظه های درون ماشینی ( ثبات ( register ) ، حافظه نهان ( cache ) ، حافظة اصلی )

۲٫     دیسک مغناطیسی

۳٫     دیسک نوری ( Optical Disk) و نوارهای ظرفیت بالا ( High Density Tape )

4.     کارتریج و نوار منگنه شدنی

انواع حافظه های برون ماشینی از نظر تکنولوژی ساخت

۱٫       الکترومکانیک ( Electro-Mechanic ) ( کارت منگنه شدنی ، نوار منگنه شدنی )

۲٫       الکترمغناطیس ( Electro-Magnetic ) ( نوار مغناطیسی ، دیسک مغناطیسی ، طبله ( Drum ))

3.       الکترواپتیک ( Electro-Optic ) ( دیسک نوری )

۴٫       الکترو مغنااپنیک ( Electro-Magnetic-Optic ) ( دیسک نوری-مغناطیسی )

تفاوت های حافظه اصلی و جانبی :

برنامه ها جهت اجرا بایستی به حافظه اصلی منتقل شوند ، به عبارت دیگر برنامه ها را روی حافظه جانبی نمی توانیم اجرا کنیم ، به این دلیل که سرعت حافظه اصلی به مراتب بیشتر از حافظه جانبی است .

(((((( واسه فهمیدن این نکته ، فرض کنین که ماژول رم کامپیوترتون ،که همون حافظه اصلیش محسوب میشه رو در آوردین و حالا کامپیوتر رو روشن می کنین .

خوب حالا چی میشه ؟!!!

شروع میکنه به بوق زدن نه ؟

می دونین چرا ؟

چون برنامه های بایاس و و راه انداز سیستم که باعث روشن شدن سیستم میشن باید واسه اجرا به این حافظه( حافظه اصلی) منتقل شن . ولی سیستم موقعی که می خواد این برنامه ها رو روو حافظه اصلی انتقال بده می بینه “ای داد بیداد” . به قول معروف “” جا تره و بچه نیست “” واسه همین شروع میکنه به جیغ زدن .))))))

به دلیل تکنولوژی پیشرفته حافظه اصلی این نوع حافظه ها معمولاً گرانقیمت تر از حاظه های جانبی هستند ، ولی ظرفیت آنها کمتر از حافظه های جانبی است . تفاوت دیگر در نحوه نگهداری اطلاعات پس از قطع جریان یا خاموش شدن سیستم است ، اطلاعات حافظه اصلی به صورت فرار و غیر پایدار می باشند . در حالیکه در حافظه جانبی عکس این مورد را داریم .

                                 شکل پایین : Ram  متداولترین نوع حافظه اصلی – البته فعلاً -

دستگاه های ذخیره سازی که مکانیزم دستیابی به اطلاعات روی آنها به صورت ترتیبی Sequential  است ، دارای سرعت پایینتری می باشند .

منظور از ترتیبی این است که برای رسیدن به اطلاعات خاصی ، بایستی از روی اطلاعاتی که قبل از اطلاعات مورد نظر قرار گرفته اند ، عبور نماییم .

(((((( بزارین واسه درک بهتر این نوع حافظه ها براتوون یه مثال بزنم :

فرض کنین دارین کاست آلبوم ” دود عود ” استاد شجریان رو گوش می دین  {خوش به حالتون } و می خواین قطعه “” در گل بمانده پای دل …. “” رو گوش کنین{واقعاً خوش به حالتون } . واسه اینکار مجبورین تمام قطعه های قبلی رو یه جوری رد کنین تا این قسمت ترانه بیاد * با خودکار – با انگشت یا …*))))))

اما در حالت دیگر که آن را دستیابی مستقیم یا Direct access  می نامیم ، برای رسیدن به اطلاعات مشخصی لازم نیست از روی همه اطلاعات دیگر که قبل از آن قرار دارد ، عبور نماییم . بلکه با کوتاهترین زمان ممکن می توانیم به آن اطلاعات برسیم .

(((((خوب حالا فرض کنید همون آلبوم رو روو سی دی یا هارتون دارین ظرف ۵ ثانیه میتونین بدون هیچ زحمتی از اوج هنر  لذت واقعی رو ببرین ))))))

سلسله مراتب حافظه ها :

هدف از ایجاد سلسله مراتب حافظه ها این است که سرعت و کارایی سیستم های ذخیره سازی در مقابل هزینه ای قابل توجیه افزایش یابد . 

انواع حافظه های برون ماشینی از نظر تکنولوژی ساخت :

۱ – تکنولوژی الکترو مکانیک : مانند کارت منگنه شدنی یا همان کارت پانچ

۲- تکنولوژی الکترو مغناطیس : مانند نوار مقناطیسی ، دیسک مغناطیسی و درام

۳- تکنولوژی الکترو اپتیک  : مانند دیسک نوری(همون سی دی   و  دی وی دی خودمون )

۴- تکنولوژی الکترو مغنااپتیک: مانند دیسک های نوری و مغناطیسی

تصویری از کارت پانچ  

تعریف نوار مغناطیسی :

در واقع از نوعی پلاستیک با روکش مغناطیس شونده تشکیل شده است ، نوارها در عرض دارای تعدادی شیار می باشند . مثلاً نوار ۷ شیاره و یا نوار ۹ شیاره .

نوارها ممکن است از نقطه نظر ظرفیت ، طول ، سرعت و چگالی ، با یکدیگر متفاوت باشند . منظور از چگالی تعداد بیت های ذخیره شده در اینچ مربع می باشد .

یک فایل در طول نوار ذخیره می شود .

((((((سیستمش دقیقاً مثل نوار کاست معمولیه ))))))

تصاویری از نوار مغناطیسی

 زمانی که می خواهیم یک فایل را مورد پردازش قرار دهیم ، به دلیل محدود بودن حافظه اصلی و همچنین کم بودن فضای بافر ، امکان انتقال کل فایل به حافظه وجود ندارد ؛ لذا بایستی فایل ها را تقسیم بندی کنیم که اصطلاحاً  به این کار بلاکینگ می گوییم.

بین هر دو بلاک فضایی وجود دارد که در آن فضا هیچگونه اطلاعاتی ذخیره نمی شود . به این فضا ، فضای گپ (Gap  ) یا هرزگفته می شود .

از فضای گپ دو استفاده به عمل می آید :

۱-      جداسازی اطلاعات از همدیگر

۲-      امکان تغییر سرعت در نوار یا خواندن و نوشتن .

تعریف دوباره گپ : فضایی است بلا استفاده بین دو گروه کاراکتر ضبط شده .

تعریف دیسک مغناطیسی : رسانه ای است با دستیابی مستقیم و در واقع صفحه ای دایره ای که حول یک محور دوران می کند . (((((( مثل هارد – فلاپی دیسک ( همون دیسک نرم ) – و حتی صفحات گرامافون ))))))

هر صفحه دیسک مغناطیسی از دایره های هم مرکزی تشکیل شده است که هر یک از این دایره ها شیار یا تراک (Track) نام دارند .

هر شیار را به چند قسمت به نام سکتور (Sector) یا قطاع تقسیم می کنند .

ممکن است دیسک دارای چند صفحه باشد . در دیسک های چند صفحه ای شیارهای هم شعاع را استوانه یا سیلندر می نامند 

 در دیسک های چند صفحه ای فایل ها به صورت استوانه به استوانه ذخیره می شوند .

رده بندی دیسک ها :

۱- از نظر امکان جابجا شدن ((((( یعنی اینکه دیسک ما قابل حمل هستش یا نه ؟ مثلاً یه هارد دیسک معولی رو نمی تونیم توو جیب بزاریم و هر روز اینور اونورش کنیم – البته از دانشجوای اینجا هیچ چیز بعید نیست!!))))))

۲- از نظر ثابت یا متحرک بودن هد خواندن و نوشتن ( مانند دیسک های با هد ثابت و دیسک های با هد متحرک )

در دیسک های با هد ثابت بازویی که هد خواندن و نوشتن به آن متصل است حرکت نمی کند .

در دیسک های با هد متحرک بازو بر روی دیسک حرکت دارد و از شیاری به شیار دیگر جابجا می شود .

در دیسک های با هد ثابت هر شیار برای خود یک هد خواندن و نوشتن دارد و نیازی به حرکت بازو ندارد .

* این گونه دیسک ها ، سریعتر ، گرانتر و حساسترند .*

۳- از نظر تعداد  طرف (Side) مثل دیسک های یک یا دو طرفه ( رویه )

۴-  از نظر  تعداد لایه در هر طرف . مثل تک لایه و دو لایه .

۵- از نظر تعداد صفحاتی که حول محور دوران می کنند .

(((((( تو قسمت های بالا فکر نکنم مشکلی داشته باشین . اگه سوالی داشتین حتماً بپرسین ، قول میدم اگه بلد بودم حتماً جواب بدم ))))))

تقسیمات دیسک :

استوانه : تمام شیار های همشعاع را استوانه می گویند .

 شیار : محل ضبط بیت های اطلاعات در هر طرف می باشد .

 سکتور : تقسیماتی است از شیار با اندازه مساوی ، هر شیار ممکن است از چند سکتور تشکیل شده باشد .

تا حالا  خودتون نقش یه بیت رو بازی کردین ؟

فکر کردن لازم نداره . الآن هم دارین نقش یه بیت رو بازی می کنین . ولی این بیت ممکنه سه حالت داشته باشه: ۰    ،   ۱    و    یا     ۱-      .

خب شما کدوم هستین .

نگین صفر که اصلاً خوشم نمیاد.

اگه زمین رو یه درام حساب کنیم . ما همه بیت های این رسانه هستیم . تو شیارهای زندگیمون . با اعمالمون داریم یه بیت می شیم .

خدا کنه جزء بیت ها ی ۱ باشیم

هد های رو سرمون دارن بد جوری اطلاعات رو می خونن . تنها دیسک هایی که تو اونا تعداد هد ها بیشتر از تعداد شیار هاست ماییم .

هر کدوممون دو تا هد رو  سرمون داریم که مرتب دارن ۱ یا ۱- بودنمون رو می خونن .

هد های رو سرمون نه زمان انتظار دارن نه زمان پیگرد و نه زمان استقرار .

واسه همین حتی ۱ میلی ثانیه هم نمیتونیم از دستشون فرار کنیم .

بافر حساب و کتابمون هم اونقدر بزرگ که اصلاً احتیاج به بلاکینگ و این چرت و پرت ها نیست .

خدا کنه هممون یک باشیم .

                                                       تصویری از عظمت خدا

                                    بازوها – هد ها – شیار – سکتور– استوانه و دیسک ها

پارامتر های دیسک :

۱-      پارامترهای ظرفیتی

۲-      پارامتر های زمانی

مولفه های پارامترهای ظرفیتی :

۱-۱               – اندازه سکتور از ۳۲ تا ۴۰۹۶ بایت می تواند باشد .

۱-۲               – تعداد سکتور در شیار ؛ در فلاپی از ۴ تا ۳۲ و در بقیه موارد تا ۱۰۰ سکتور می باشد .

۱-۳               – تعداد شیار در هر طرف از ۲۰ تا ۲۰۰۰ عدد.

میدونین کدوم رسانه بیشترین شیار رو در سطح خودش داره ؟

جواب : اسلام

تا حالا فکر کردین تعداد مسلمونای دنیا چقدره. موقعی که همه سراسر دنیا دور قبله وای میسن و نماز میخونن به نظر شما چند تا شیار رو تشکیل می دن ؟

از ۲۰۰۰ تا بیشتر نیست ؟

مولفه های پارامترهای زمانی :

۲-۱ – زمان پیگرد (زمان استوانه جویی) : زمانی زمانی است که سپری می شود تا هد خواندن و نوشتن به استوانه مورد نظر برسد . یعنی استوانه ای که داده در آن قرار دارد .

توجه کنید که این زمان در دیسک های با بازوی ثابت برابر با صفر است .

متوسط این زمان را با پارامتر S نمایش می دهند و واحد آن ms می باشد . این زمان معمولاً بین ۲ تا ۳۰ میلی ثانیه می باشد .

و در اکثر دیسک ها مهمترین پارامتر تلقی می شود .

۲-۲ – سرعت گردش دیسک : با واحد دور در دقیقه بیان می شود. مثلاً ۵۲۰۰ یا ۷۲۰۰ دور در دقیقه . از این پارامتر زمان یک دور گردش دیسک بدست می آید . و آن را با پارامتر ۲r نمایش می دهند .

۲-۳ – نرخ انتقال : تعداد بایتی که که در هر ثانیه قابل انتقال است و با واحد بایت در ثانیه بیان می شود .

* نرخ انتقال اسمی : این نرخ توسط سازنده اعلام می شود

ولی

* نرخ انتقال رسمی یا واقعی : قابل محاسبه می باشد .

نرخ انتقال در دیسک های معمولی حدوداً ۱ تا ۵ مگابایت در ثانیه است .

 ۲-۴ – زمان استقرار : مدت زمانی که طول می کشد تا هد پس از رسیدن به استوانه مورد نظر از حالت لرزش خارج شود . این زمان حدوداً ۳ms یا کمتر است .

نکته : این زمان در دیسک های با بازوی ثابت برابر صفر است .

۲-۵ – زمان انتظار  دوران ( زمان درنگ دوران): مدت زمانی است که سپری می شود تا آغاز داده مورد نظر در اثر دوران دیسک به زیر هد خواندن و نوشتن برسد. متوسط این زمان را با پارامتر r  نمایش می دهند .

نکته : زمان درنگ = نصف زمان گردش دیسک

زمان درنگ از ۵ تا ۹ میلی ثانیه است .

نکته : به مجموعه دو زمان r و s زمان دستیابی ناگهانی گفته می شود .

بازو ها و هد های دیسک سخت        

دیسک نرم همون فلاپی خودمون ) از رساناهای ذخیره سازی خارجی است با دستیابی مستقیم و از نظر شکل ظاهری مشابه با دیسک های متداول اما با ابعاد کرچکتر است .

جنس آن از پلاستیک و سختی دیسک های موسوم به دیسک های سخت را ندارد .

این دیسک در محفظه ای جای دارد که هم برای محافظت از تماسهای خارجی و هم به منظور ثابت بودن آن استفاده می شود .

                               دیسک نرم ( از نوع فلاپی دیسک های ۳٫۵ اینچی) و فلاپی در رایو              

سی دی رام : این نوع دیسک چگالی بسیار بالایی دارد و تقریباً ۲۰۰ برابر دیسک های نرم ظرفیت دارد .بعلاوه هزینه آن بسیار پایین است . (((((( بعضی وقتا ممکنه سی دی رام رو با دستگاهی که سی دی ها رو میخونه اشتباه بگیریم . حواستون باشه که دستگاه خوندن سی دی ها ( سی دی رام ها ) اسمش سی دی درایو یا CD-Drive هستش ولی ما اشتباهاً به اون می گیم CD-Rom .

شاید تا حالا خیلی وقتا مثل این جمله ها رو گفته باشین :

سلام ! راستی نگفتی سی دی رامت چیه ؟ ایسوز یا سونی ؟

یا

سی رامم خراب شده .

که باید بگین سی دی درایو یا سی دی درایورم.

)))))

    سی دی رام           و          سی دی درایو     

ظرفیت این نوع دیسک از ۵۰۰ مگابایت تا چند گیگابایت می باشد .

دیسکی است فقط خواندنی به این معنا که پس از قرار گرفتن اطلاعات بر روی آن دیگر غیر قابل پاک شدن می باشد و نمی توان دوباره رو آن نوشت .

قطر این نوع دیسک ها حدوداً ۱۲ سانتیمتر و پهنای آنها ۲/۱ میلیمتر است .

زمان استوانه جویی در این نوع دیسک ها نسبت به دیسک های مغناطیسی بسیار بیشتر و دارای نرخ انتقال پایینی نیز می باشند . ( حدود ۱۵۰ کیلو بایت )

دیسک های نوری - مغناطیسی :

 با تلفیق دو تکنولوژی مغناطیس و نور تلاش می شود تا دیسک هایی ایجاد شوند که هم خاصیت قابل پاک شدن داشته باشند و هم از چگالی و ظرفیت زیاد تری بهره مند شوند .

قطر این دیسک ها ۲۵/۵ اینچ و از نوع پاک شدنی  هستند و از سرعت بالایی برخوردارند .

سرعت انتقال این نوع دیسک ها حدوداً ۱ مگ بر ثانیه است .

بری نوشتن یک بیت تکنیک هایی ایجاد شده است ، از جمله برخورد لیزر با ایجاد حلت اکسیداسیون قویتر . رویه این دیسک ها که از آلیاژ فلز خاصی پوشیده شده است ، خاصیت مغناطیس شونده به خود می گیرد ( آهن – کبالت ) البته نه در دمای معمولی ، بلکه در دمای زیاد که برای بالا بردن دما از اشعه لیزر استفاده می شود .

برای خواندن از یک اشعه لیزر با فرکانس کمتر از حالت نوشتن از یک طرف دیسک به آن تابانده می شود و در طرف دیگر سنسوری وجود دارد که اشعه را دریافت می کند و بعد از تجزیه و تحلیل صفر یا یک بودن آن تجزیه و تحلیل می  کند .

درام : رسانه ای است منطقاً معادل دیسک با هد ثابت و تک استوانه ای بدین معنی که استوانه ای است با شیار هایی در سطح خارجی . معمولاً برای هر شیار یک هد خواندن و نوشتن وجود دارد . ممکن است تعداد هد ها از تعداد شیار ها کمتر باشد .

که در این صورت سیستم ذخیره سازی از نوع هد متحرک است . این رسانه را می توان حالت خاصی از دیسک تلقی کرد . همان پارامتر هایی که در دیسک وجود دارند در این رسانه نیز وجود دارند .

لازم به ذکر است که زمان استوانه جویی در تبله های با بازوی ثابت صفر است .

در ضمن ۸ تا ۲۰ ایتچ قطر و ۲ تا ۴ فوت طول و همچنین سرعت گردش ۴۰۰ تا ۱۵۰۰ دور در دقیقه هستند .

موارد استفاده از درام :

۱-      دستگاه فتوکپی 

۲-      به عنوان حافظه پشتیبان

۳-      برای ضبط نرم افزار هایی که ثابت هستند و مرتباً از آنها استفاده می شود .

نمونه هایی از درام

فیلد (Field): امکان ذخیره سازی یک واحد معنایی داده و نام دار را فیلد می گویند .

واحد معنایی داده حالت تجزیه ناپذیری دارد ( اتومیک Atomic ) ، به بیان ساده یعنی اگر آن را به اجزایی تجزیه کنیم ، اجزای حاصله در یک حیطه معنایی مشخص و در یک کاربرد مشخص فاقد معنا باشد . ( واسه اینکه معنی فیلدو خوب بفهمین یه اسم دو کلمه ای رو در نظر بگیرین ، مثل علیرضا ، این اسمو نمیشه به قطعات کوچکتر علی یا رضا تقسیم کنیم چون دیگه اون معنای واقعی اسم اولی رو نداره )

Join کردن بیش از ۲ جدول برای Database های Access

کتاب ColdFusion MX Bible برای Join کردن بیش از دو جدول یک بانک اطلاعاتی راه حل زیر را پیشنهاد می کند:

SELECT
c.CompanyID,
c.CompanyName,
e.LastName,
e.FirstName,
e.Salary,
d.FullName,
d.RelationShip
FROM
Company c INNER JOIN Employee e
ON c.CompanyID = e.CompanyID
INNER JOIN Dependant d
ON e.SSN = d.SSN

که در بیشتر برنامه های Database Server درست عمل می کند.
اما در بانکهای اطلاعاتی Microsoft Access پیغام خطایی با توضیح زیر می دهد :

Operator expected

من پس از یک کم جستجو در کتاب ها و پرسش از دیگران ، یک دوست آمریکایی من راه حل زیر را پیشنهاد داد. در اکسس در برخی قسمت ها وجو د پارانتز الزامی است با اینکه در انواع دیگر بانک های اطلاعاتی نیازی به آن پارانتز ها نیست. یعنی کد مورد نظر را باید به صورت زیر باز نویسی کنیم :

SELECT
c.CompanyID,
c.CompanyName,
e.LastName,
e.FirstName,
e.Salary,
d.FullName,
d.RelationShip
FROM
(Company c INNER JOIN Employee e
ON c.CompanyID = e.CompanyID)
INNER JOIN Dependant d
ON e.SSN = d.SSN

و یک نمونه ی دیگر در اتصال ۴ جدول :

SELECT
cfarticle.id,
cfarticle.title,
cfarticle.description,
cfarticle.dateadded,
editorial.authorname as author,
categories.name,
levels.levelname
FROM
((cfarticle INNER JOIN categories ON cfarticle.category=categories.id)
INNER JOIN editorial ON cfarticle.author=editorial.id)
INNER JOIN levels ON cfarticle.skllevel=levels.id

‘ ************************************************************* 

‘ ۱- تعریف کنید Number(Long) است را بصورت Date فیلدهایی که نوع آنها
‘ ۲- این فیلدها را بصورت ۰۰/۰۰/۰۰ تنظیم کنید InputMask خاصیت
‘ بدلیل ۶ رقمی در نظر گرفتن فیلد تاریخ ، این توابع تا سال ۱۳۹۹ کارایی دارد
‘ …
‘ تاریخ جاری سیستم را به هجری شمسی تبدیل می کند Shamsi() تابع
‘ بکار ببرید Now() را می توانید در گزارشات بجای تابع Dat() تابع
‘ :برای جلوگیری از ورود تاریخ غلط به درون یک فیلد بترتیب زیر عمل میکنید
‘ :بشکل زیر بکار ببرید ValidationRule را در خاصیت ValidDate() تابع
‘ ValidDate([نام فیلد])=True
‘ …

‘*******************************************
Public Function Rooz(F_Date As Long) As Byte
‘این تابع عدد مربوط به روز یک تاریخ را برمگرداند
Rooz = F_Date Mod 100
End Function
‘*******************************************
Function Mah(F_Date As Long) As Byte
‘این تابع عدد مربوط به ماه یک تاریخ را برمگرداند
Mah = Int((F_Date Mod 10000) / 100)
End Function
‘*******************************************
Public Function Sal(F_Date As Long) As Byte
‘این تابع عدد مربوط به سال یک تاریخ را برمگرداند
Sal = Int(F_Date / 10000)
End Function
‘*******************************************
Public Function Kabiseh(ByVal OnlySal As Variant) As Byte
‘ورودی تابع عدد دورقمی است
‘این تابع کبیسه بودن سال را برمیگرداند
‘اگر سال کبیسه باشد عدد یک و درغیر اینصورت صفر را بر میگرداند
Kabiseh = 0
If OnlySal >= 75 Then
If (OnlySal – 75) Mod 4 = 0 Then
Kabiseh = 1
Exit Function
End If
ElseIf OnlySal <= 70 Then
If (70 – OnlySal) Mod 4 = 0 Then
Kabiseh = 1
Exit Function
End If
End IfEnd Function
‘*******************************************
Function ValidDate(F_Date As Long) As Boolean
Dim M, S, R As Byte
‘

این تابع اعتبار یک عدد ورودی را از نظر تاریخ هجری شمسی بررسی می کند
‘ را برمی گرداند False واگر نامعتبر باشد True اگر تاریخ معتبر باشد
ValidDate = True
S = Sal(F_Date)
M = Mah(F_Date)
R = Rooz(F_Date)
‘********
If F_Date < 100101 Then
ValidDate = False
Exit Function
End IfIf M > 12 Or M = 0 Or R = 0 Then
ValidDate = False
Exit Function
End If

If R > MahDays(S, M) Then
ValidDate = False
Exit Function
End If
End Function
‘*******************************************
Public Function AddDay(ByVal F_Date As Long, ByVal add As Integer) As Long
Dim K, M, S, R, Days As Byte
R = Rooz(F_Date)
M = Mah(F_Date)
S = Sal(F_Date)
K = Kabiseh(S)

‘

تبدیل روز به عدد ۱ جهت ادامه محاسبات و یا اتمام محاسبه
Days = MahDays(S, M)
If add > Days – R Then
add = add – (Days – R + 1)
R = 1
If M < 12 Then
M = M + 1
Else
M = 1
S = S + 1
End If
Else
R = R + add
add = 0
End IfWhile add > 0
K = Kabiseh(S) ‘

کبیسه: ۱ و غیر کبیسه: ۰
Days = MahDays(S, M) ‘تعداد روزهای ماه فعلی
Select Case add
Case Is < Days
‘اگر تعداد روزهای افزودنی کمتر از یک ماه باشد
R = R + add
add = 0
Case Days To IIf(K = 0, 365, 366) – 1
‘اگر تعداد روزهای افزودنی بیشتر از یک ماه و کمتر از یک سال باشد
add = add – Days
If M < 12 Then
M = M + 1
Else
S = S + 1
M = 1
End If
Case Else
‘اگر تعداد روزهای افزودنی بیشتر از یک سال باشد
S = S + 1
add = add – IIf(K = 0, 365, 366)
End Select
Wend
AddDay = (S * 10000) + (M * 100) + (R)End Function

‘***********************************************
Public Function Shamsi() As Long
‘

تاریخ جاری سیستم را به تاریخ هجری شمسی تبدیل می کند
Dim Shamsi_Mabna As Long
Dim Miladi_mabna As Date
Dim Dif As Long
‘در اینجا ۸۰/۱۰/۱۱ با ۲۰۰۲/۰۱/۰۱ معادل قرارداده شده
Shamsi_Mabna = 791012
Miladi_mabna = #1/1/01#
Dif = DateDiff(“d”, Miladi_mabna, Date)
If Dif < 0 Then
MsgBox “تاریخ جاری سیستم شما نادرست است , آنرا اصلاح کنید.”
Else
Shamsi = AddDay(Shamsi_Mabna, Dif)
End If
End Function
‘***********************************************
Public Function DayWeek(F_Date As Long) As String
Dim a As String
Dim N As Byte
N = DayWeekNo(F_Date)
Select Case N
Case 0
a = “شنبه”
Case 1
a = “یکشنبه”
Case 2
a = “دوشنبه”
Case 3
a = “سه‌شنبه”
Case 4
a = “چهارشنبه”
Case 5
a = “پنج‌شنبه”
Case 6
a = “جمعه”
End Select
DayWeek = a
End Function’***********************************************
Public Function Dat()
Dim D As Long
D = Shamsi
Dat = DayWeek(D) & ” 13″ & Sal(D) & “/” & Mah(D) & “/” & Rooz(D)
End Function

‘***********************************************
Public Function Diff(ByVal FromDate As Long, ByVal To_Date As Long) As Long
‘

این تابع تعداد روزهای بین دو تاریخ را ارائه می کند
Dim Tmp As Long
Dim S1, M1, r1, S2, m2, r2 As Integer
Dim Sumation As Single
Dim Flag As Boolean
Flag = False
If FromDate = 0 Or IsNull(FromDate) = True Or To_Date = 0 Or IsNull(To_Date) = True Then
Diff = 0
Exit Function
End IfIf FromDate > To_Date Then
‘

اگر تاریخ شروع از تاریخ پایان بزرگتر باشد آنها موقتا جابجا می شوند
Flag = True
Tmp = FromDate
FromDate = To_Date
To_Date = Tmp
End If
r1 = Rooz(FromDate)
M1 = Mah(FromDate)
S1 = Sal(FromDate)
r2 = Rooz(To_Date)
m2 = Mah(To_Date)
S2 = Sal(To_Date)
Sumation = 0Do While S1 < S2 – 1 Or (S1 = S2 – 1 And (M1 < m2 Or (M1 = m2 And r1 <= r2)))
‘

اگر یک سال یا بیشتر اختلاف بود
If Kabiseh((S1)) = 1 Then
If M1 = 12 And r1 = 30 Then
Sumation = Sumation + 365
r1 = 29
Else
Sumation = Sumation + 366
End If
Else
Sumation = Sumation + 365
End If
S1 = S1 + 1
LoopDo While S1 < S2 Or M1 < m2 – 1 Or (M1 = m2 – 1 And r1 < r2)
‘

اگر یک ماه یا بیشتر اختلاف بود
Select Case M1
Case 1 To 6
If M1 = 6 And r1 = 31 Then
Sumation = Sumation + 30
r1 = 30
Else
Sumation = Sumation + 31
End If
M1 = M1 + 1
Case 7 To 11
If M1 = 11 And r1 = 30 And Kabiseh(S1) = 0 Then
Sumation = Sumation + 29
r1 = 29
Else
Sumation = Sumation + 30
End If
M1 = M1 + 1
Case 12
If Kabiseh(S1) = 1 Then
Sumation = Sumation + 30
Else
Sumation = Sumation + 29
End If
S1 = S1 + 1
M1 = 1
End Select
LoopIf M1 = m2 Then
Sumation = Sumation + (r2 – r1)
Else
Select Case M1
Case 1 To 6
Sumation = Sumation + (31 – r1) + r2
Case 7 To 11
Sumation = Sumation + (30 – r1) + r2
Case 12
If Kabiseh(S1) = 1 Then
Sumation = Sumation + (30 – r1) + r2
Else
Sumation = Sumation + (29 – r1) + r2
End If
End Select
End If

If Flag = True Then
Sumation = -Sumation
End If
Diff = Sumation
End Function

Public Function DayWeekNo(F_Date As Long) As String
‘

این تابع یک تاریخ را دریافت کرده و مشخص می کند چه روزی از هفته است
‘اگر شنبه باشد عدد ۰
‘اگر ۱شنبه باشد عدد ۱
‘……
‘اگر جمعه باشد عدد ۶
Dim day As String
Dim Shmsi_Mabna As Long
Dim Dif As Long
‘مبنا ۸۰/۱۰/۱۱
Shmsi_Mabna = 801011
Dif = Diff(Shmsi_Mabna, F_Date)
If Shmsi_Mabna > F_Date Then
Dif = -Dif
End If
‘با توجه به اینکه ۸۰/۱۰/۱۱ ۳شنبه است محاسبه میشود day متغیر
day = (Dif + 3) Mod 7
If day < 0 Then
DayWeekNo = day + 7
Else
DayWeekNo = day
End If
End FunctionFunction MahName(ByVal Mah_no As Byte) As String
Select Case Mah_no
Case 1
MahName = ”

فروردین”
Case 2
MahName = “اردیبهشت”
Case 3
MahName = “خرداد”
Case 4
MahName = “تیر”
Case 5
MahName = “مرداد”
Case 6
MahName = “شهریور”
Case 7
MahName = “مهر”
Case 8
MahName = “آبان”
Case 9
MahName = “آذر”
Case 10
MahName = “دی”
Case 11
MahName = “بهمن”
Case 12
MahName = “اسفند”
End Select
End FunctionFunction SalMah(ByVal F_Date As Long) As Integer
‘

چهار رقم اول تاریخ که معرف سال و ماه است را برمی گرداند
SalMah = Val(Left$(F_Date, 4))
End FunctionFunction MahDays(ByVal Sal As Byte, ByVal Mah As Byte) As Byte
‘

این تابع تعداد روزهای یک ماه را برمی گرداند
Select Case Mah
Case 1 To 6
MahDays = 31
Case 7 To 11
MahDays = 30
Case 12
If Kabiseh(Sal) = 1 Then
MahDays = 30
Else
MahDays = 29
End If
End SelectEnd Function

Function Make_Date(ByVal F_Date As Long) As String
‘

یک تاریخ را بصورت یک رشته ۱۰ رقمی با ذکر چهار رقم برای سال ارائه می کند
Dim D As String
D = Trim(Str(F_Date))
If IsNull(F_Date) = True Or F_Date = 0 Then
Make_Date = “”
Else
Make_Date = “13″ & Mid(D, 1, 2) & “/” & Mid(D, 3, 2) & “/” & Mid(D, 5, 2)
End If
End FunctionFunction NextMah(ByVal Sal_Mah As Integer) As Integer
If (Sal_Mah Mod 100) = 12 Then
NextMah = (Int(Sal_Mah / 100) + 1) * 100 + 1
Else
NextMah = Sal_Mah + 1
End If
End Function

Function PreviousMah(ByVal Sal_Mah As Integer) As Integer
If (Sal_Mah Mod 100) = 1 Then
PreviousMah = (Int(Sal_Mah / 100) – 1) * 100 + 12
Else
PreviousMah = Sal_Mah – 1
End If
End Function

Function SubtractDay(ByVal F_Date As Long, ByVal Subtract As Long) As Long
‘

به تعداد روز معینی از یک تاریخ کم کرده و تاریخ حاصله را ارائه میکند
Dim K, M, S, R, Days As ByteR = Rooz(F_Date)
M = Mah(F_Date)
S = Sal(F_Date)
K = Kabiseh(S)

‘

تبدیل روز به عدد ۱ جهت ادامه محاسبات و یا اتمام محاسبه
If Subtract >= R – 1 Then
Subtract = Subtract – (R – 1)
R = 1
Else
R = R – Subtract
Subtract = 0
End IfWhile Subtract > 0
K = Kabiseh(S – 1) ‘

کبیسه: ۱ و غیر کبیسه: ۰
Days = MahDays(IIf(M >= 2, S, S – 1), IIf(M >= 2, M – 1, 12)) ‘تعداد روزهای ماه قبلی
Select Case Subtract
Case Is < Days
‘اگر تعداد روزهای کاهش کمتر از یک ماه باشد
R = Days – Subtract + 1
Subtract = 0
If M >= 2 Then
M = M – 1
Else
S = S – 1
M = 12
End If
Case Days To IIf(K = 0, 365, 366) – 1
‘اگر تعداد روزهای کاهش بیشتر از یک ماه و کمتر از یک سال باشد
Subtract = Subtract – Days
If M >= 2 Then
M = M – 1
Else
S = S – 1
M = 12
End If
Case Else
‘اگر تعداد روزهای کاهش بیشتر از یک سال باشد
S = S – 1
Subtract = Subtract – IIf(K = 0, 365, 366)
End Select
Wend
SubtractDay = (S * 10000) + (M * 100) + (R)End Function

در این پست تمرینات فصل سوم کتاب برنامه نویسی به زبان C نوشته مهندس عین اله جعفرنژادقمی بهمراه حل آن قرار دارد.

۱ـ برنامه‌ای بنویسید که شماره دانشجویی و معدل تعداد n دانشجو را از ورودی خوانده، دانشجویی را که دومین معدل را از نظر بزرگی دارد پیدا کند و به خروجی ببرد؟

جواب: ابتدا باید بدانیم که در این برنامه اگر تعداد دانشجوها از ۲ کمتر باشد نمی‌توانیم دومین معدل را محاسبه کنیم، پس برنامه پیغام Error را چاپ کرده و خارج می‌شود.

n : تعداد دانشجوها

i : ّشمارنده

id-max1 : شماره دانشجویی دانشجو با بالاترین معدل

id-max2 : شماره دانشجویی دانشجو با دومین معدل از نظر بزرگی

ave-max1 : بالاترین معدل

ave-max2 : دومین معدل از نظر بزرگی

id : شماره دانشجویی گرفته شده از ورودی

ave : معدل گرفته شده از ورودی

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int n, i=0, id_max1, id_max2, id;

      float ave_max1, ave_max2, ave;

      clrscr();

      printf(“Please enter number of student: “);

      scanf(“%d”,&n);

      if(n<2)

      {

            printf(“n Error”);

            return 0;

      }

      printf(“n Please enter %d id: “,i+1);

      scanf(“%d”,&id);

      printf(“n Please enter %d average: “,i+1);

      scanf(“%f”,&ave);

      id_max1=id;

      id_max2=id;

      ave_max1=ave;

      ave_max2=ave;

      i++;

      printf(“n Please enter %d id: “,i+1);

      scanf(“%d”,&id);

      printf(“n Please enter %d average: “,i+1);

      scanf(“%f”,&ave);

      if(ave>ave_max1)

      {

            ave_max1=ave;

            id_max1=id;

      }

      else

      {

            ave_max2=ave;

            id_max2=id;

      }

      i++;

      for(i=3 ; i<=n ; i++)

      {

            printf(“n Please enter %d id: “,i);

            scanf(“%d”,&id);

            printf(“n Please enter %d average: “,i);

            scanf(“%f”,&ave);

            if(ave>=ave_max1)

            {

                  ave_max2=ave_max1;

                  id_max2=id_max1;

                  ave_max1=ave;

                  id_max1=id;

            }

            else if(ave>=ave_max2)

            {

                  ave_max2=ave;

                  id_max2=id;

            }

      }

      printf(“n the average is: %.2f , the id is: %d”,ave_max2, id_max2);

      getch();

      return 0;

}

۲ـ برنامه‌ای بنویسید که اعدادی را از ورودی خوانده تشخیص دهد که آیا اعداد مورد نظر، کامل هستند یا خیر، عددی کامل است که مجموع مقسوم علیه‌های آن (به جز خودش) با آن عدد برابر باشد. پس از بررسی هر عدد، برنامه باید از کاربر سوال کند که می‌خواهد بکارش ادامه دهد یا خیر؟

جواب: در این مسئله چون تعداد اعداد مشخص نشده است پس باید در هر مرحله از کاربر سوال شود که برای تشخیص عدد دیگری را در نظر دارد یا نه و بر اساس پاسخ کاربر مراحل مورد نظر اجرا شود.

n : عدد مورد نظر

i : ّشمارنده

s : شماره دانشجویی دانشجو با بالاترین معدل

sum : مجموع مقسوم علیه‌ها

r : باقیمانده تقسیم

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int n, i, sum, r;

      char s=‘y’;

      clrscr();

      while(s==‘y’)

      {

            sum=0;

            printf(“n Please enter your number: “);

            scanf(“%d”,&n);

            for(i=1 ; i

            {

                  r=n%i;

                  if(r==0)

                        sum=sum+i;

            }

            if(sum==n)

                  printf(“n %d is perfect number “,n);

            else

                  printf(“n %d is not perfect number “,n);

            printf(“n do you have another number?(y/n): “);

            s=getche();

      }

      getch();

      return 0;

}

۳ـ برنامه‌ای بنویسید که خروجی زیر را در صفحه نمایش تولید کند.

*

**

***

****

*****

******

جواب: این مسئله از طریق دو حلقه for تو در تو حل می‌شود. حلقه‌ی اول برای مشخص کردن شماره‌ی سطرها و حلقه‌ی دوم برای مشخص کردن تعداد ستاره‌ها در هر سطر که در این مسئله برابر همان شماره سطر می‌باشد.

i : شمارنده حلقه اول

j : ّشمارنده حلقه دوم

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int i, j;

      clrscr();

      for(i=1 ; i<=6 ; i++)

      {

            printf(“n”);

            for(j=1 ; j<=i ; j++)

                  printf(“*”);

      }

      getch();

      return 0;

}

۴ـ برنامه‌ای بنویسید که کاراکتری را که نشان دهنده رنگی است از ورودی خوانده، به شما بگوید که چه رنگی را می‌خواهد انتخاب کند. مثلا اگر کاربر حرف ‘r’ را وارد کرد برنامه به او بگوید که دوست دارد رنگ قرمز را انتخاب کند. برای تمام موارد، حروف کوچک و بزرگ کنترل شود، مثلا ‘r’ و ‘R’ برای رنگ قرمز.

جواب:

s : کاراکتر مشخص کننده یک رنگ

s فقط می‌تواند معرف رنگ قرمز، سبز، سفید، مشکی و زرد باشد و رنگ‌های دیگر در برنامه تعریف نشده هستند.

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      char s;

      clrscr();

      for(;;)

      {

            printf(“n please enter first character of color: “);

            s = getche();

            if(s==‘r’||s==‘R’)

                  printf(“n your color is Red”);

            else if(s==‘g’||s==‘G’)

                  printf(“n your color is Green”);

            else if(s==‘w’||s==‘W’)

                  printf(“n your color is White”);

            else if(s==‘b’||s==‘B’)

                  printf(“n your color is Black”);

            else if(s==‘y’||s==‘Y’)

                  printf(“n your color is Yellow”);

            else

                  printf(“n your selected no color”);

      }

      getch();

      return 0;

}

۵ـ برنامه‌ای بنویسید که تعداد n جمله از سری فیبوناجی را تولید کند.

 سری فیبوناجی= ۱  ۱  ۲  ۳  ۵  ۸  ۱۳ …

جواب:

i : شمارنده حلقه

n : تعداد جملات

fi : جمله‌ی شماره i از سری فیبوناجی

temp : متغیر کمکی

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int i, n, f1=1 , f2=1 , temp;

      clrscr();

      scanf(“%d”,&n);

      for(i=1 ; i<=n ; i++)

      {

            printf(“%d  “,f1);

            temp = f2;

            f2 = f1+f2;

            f1 = temp;

      }

      getch();

      return 0;

}

۶ـ برنامه‌ای بنویسید که دو عدد صحیح مثبت را از ورودی خوانده، آنها را به روش تفریق بر هم، تقسیم کند؟

جواب:

x : عدد اول

y : عدد دوم

i : ّشمارنده و بعد از اجرای برنامه i برابر است با خارج قسمت تقسیم

temp : متغیر کمکی

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int i=1, x, y, temp;

      clrscr();

      printf(“n please enter number(x,y);n”);

      scanf(“%d%d”,&x,&y);

      temp = x;

      while(x>y)

      {

            x = x-y;

            i++;

      }

      printf(“n %d / %d = %d”,temp,y,i);

      getch();

      return 0;

}

۷ـ برنامه‌ای بنویسید که شماره کارمندی و حقوق تعدادی از کارکنان مؤسسه‌ای را دریافت کرده، بر اساس تعرفه زیر، مالیات حقوق آنها را محاسبه کند و به خروجی ببرد. سپس مشخص کند بیشترین دریافتی مربوط به کدام کارمند است؟

از مالیات معاف                                       <400,000 حقوق

۱۰ درصد نسبت به مازاد                          <500,000 حقوق ۴۰۰,۰۰۱<

15 درصد نسبت به مازاد                          <700,000 حقوق ۵۰۰,۰۰۱<

17 درصد نسبت به مازاد                                            حقوق ۷۰۰۰,۰۰۰<

جواب:

n: تعداد کارکنان

i: شمارنده

id: شماره کارمندی

s: حقوق هر کارمند

mal: مالیات مربوط به هر کارمند

max: بالاترین دستمزد

idmax: شماره کارمندی که بالاترین حقوق را دارد

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int id, idmax, n, i;

      float s, mal, max=0.0;

      clrscr();

      printf(“n please enter number(n): “);

      scanf(“%d”,&n);

      for(i=1 ; i<=n ; i++)

      {

            printf(“n please enter %d ID: “,i);

            scanf(“%d”,&id);

            printf(“n please enter %d salary: “,i);

            scanf(“%f”,&s);

            if(s<=400000)

                  mal = 0.0;

            else if(s>400000 && s<=500000)

                  mal = 0.1*s;

            else if(s>500000 && s<=700000)

                  mal = 0.15*s;

            else if(s>700000)

                  mal = 0.17*s;

            printf(” maliat is: %1.2fn”,mal);

            if(s>max)

            {

                  max=s;

                  idmax=id;

            }

      }

      printf(“n the MAX is: %f and ID is: %d”,max , idmax);

      getch();

      return 0;

}

۸ـ خروجی دستورات زیر را بنویسید.

x = 5;

while(–x>0)

            printf(“%۳d”,x);

جواب:

ابتدا در دستور - – x یک واحد از x کم شده و بعد مقایسه انجام می‌شود. در دستور printf ، %۳d نشان‌دهنده‌ی آن است که طول میدان ۳ می‌باشد و چون اعداد تک رقمی هستند و طول آنها از میدان کمتر است پس اعداد در سمت راست قرار گرفته و دو واجد قبل از آنها خالی می‌ماند.

خروجی برنامه : _ _ ۴ _ _ ۳ _ _ ۲ _ _ ۱

۹ـ دستورات زیر را با for بنویسید.

int i=1;

while(i<=10)

{

      if(i<5 && i!=2)>

            printf(“%c”,x);

      i++

}

جواب:

int i;

for(i=1 ; i<=10 ; i++)

{

      if(i<5 && i!=2)>

            printf(“%c”,x);

}

۱۰ـ برنامه‌ای بنویسید که حاصل عبارت زیر را محاسبه کند (n<10).

1 + 1/2! + 1/3! + … + ۱/n!

جواب:

i: شمارنده‌ی حلقه‌ی بیرونی

j: شمارنده حلقه داخلی

n: تعداد کل جملات

s: مجموع کل جملات

fac: حاصل فاکتوریل موجود در کسر هر جمله

برای تعریف متغیر fac از long int استفاده می‌کنیم چون حاصل فاکتوریل اعداد بزرگ طول زیادی دارند.

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int n, i, j;

      float sum=1.0;

      long int fac;

      clrscr();

      printf(“n please enter number<_x0031_0: _x0022__x003c_ _x002f_SPAN>);

      scanf(“%d”,&n);

      printf(“n 1″);

      for(i=2 ; i<=n ; i++)

      {

            printf(“+1/%d!”,i);

            fac = 1;

            for(j=1 ; j<=i ; j++)

                  fac = fac*j;

            sum = sum + 1.0/fac;

      }

      printf(“= %f”,sum);

      getch();

      return 0;

}

۱۱ـ برنامه‌ای بنویسید که عددی را در مبنای a گرفته، آنرا به مبنای b ببرد.

جواب:

برای حل این مسئله ابتدا باید عدد در مبنای a را به عددی در مبنای ۱۰ تبدیل کنیم، برای این امر ابتدا عدد در مبنای a را به ۱۰ تقسیم می‌کنیم تا اولین رقم سمت راست عدد در مبنای a بدست آید (باقیمانده تقسیم) و بعد از آن را در a به توان صفر (i) ضرب می‌کنیم و بعد خارج قسمت تقسیم را دوباره بر ۱۰ تقسیم می‌کنیم تا رقم دوم نیز بدست آید یک واحد به i‌ اضافه می‌کنیم و بعد رقم را در a به توان i ضرب می‌کنیم، آنقدر این کار را ادامه می‌دهیم تا خارج قسمت صفر شود. این روش برای تبدیل یک عدد مبنای a به عدد مبنای ۱۰ در ریاضی بکار می‌رود و بعد از آن عدد مبنای ۱۰ را به عدد مبنای b تبدیل می‌کنیم. برای این تبدیل عدد را به b تقسیم کرده و باقیمانده را در ۱۰ به توان صفر (i) ضرب می‌کنیم سپس خارج قسمت این تقسیم را نیز دوباره به b تقسیم کرده و باقیمانده را در ۱۰ به توان i+1 ضرب می‌کنیم، این کار را آنقدر تکرار می‌کنیم تا خارج قسمت صفر شود این روش برای تبدیل عدد در مبنای ۱۰ به عدد در مبنای b در ریاضیات بکار می‌رود.

a: مبنای عدد اول

b: مبنای عدد دوم

na: عدد در مبنای a

nb: عدد در مبنای b

n10: عدد در مبنای ۱۰

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

#include≤math.h>

int main()

{

      long int a, b, na, nb, n10, i;

      clrscr();

      printf(“n please enter na: “);

      scanf(“%ld”,&na);

      printf(“n please enter a: “);

      scanf(“%ld”,&a);

      printf(“n please enter b: “);

      scanf(“%ld”,&b);

      n10 = 0;

      i = 0;

      while(na>0)

      {

            n10 = n10 + ((na%10)*pow(a,i));

            na = na / 10;

            i++;

      }

      nb = 0;

      i = 0;

      while(n10>0)

      {

            nb = nb + ((n10%b)*pow(10,i));

            n10 = n10 / b;

            i++;

      }

      printf(“n nb is : %ld”, nb);

      getch();

      return 0;

}

۱۲ـ برنامه‌ای بنویسید که عددی از ۱ تا ۷ را از ورودی خوانده، روزی از هفته که معادل با آن است در خروجی چاپ کند (با switch).

جواب:

day: شماره مورد نظر

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int day;

      clrscr();

      for(;;)

      {

            printf(“n please enter number of day(1….7): “);

            scanf(“%d”,&day);

            switch(day)

            {

            case 1:

                  printf(“**Saturday**”);

                  break;

            case 2:

                  printf(“**Sunday**”);

                  break;

            case 3:

                  printf(“**Monday**”);

                  break;

            case 4:

                  printf(“**Tuseday**”);

                  break;

            case 5:

                  printf(“**Wednesday**”);

                  break;

            case 6:

                  printf(“**Thursday**”);

                  break;

            case 7:

                  printf(“**Friday**”);

                  break;

            default:

                  printf(“n your number is False, please try again…”);

                  break;

            }

      }

      getch();

      return 0;

}

۱۳ـ برنامه‌ای بنویسید که سال تولد کاربر و سال فعلی را از ورودی خوانده، مشخص کند که او چند سال، چند ماه، چند روز، چند ساعت، چند دقیقه و چند ثانیه عمر کرده است.

جواب:

هر سال ۱۲ ماه است، هر ماه ۳۰ روز، هر روز ۲۴ ساعت، هر ساعت ۶۰ دقیقه و هر دقیقه ۶۰ ثانیه است.

y1: سال تولد کاربر

y2: سال فعلی

y: تعداد سال‌های محاسبه شده

m: تعداد ماههای محاسبه شده

d: تعداد روز محاسبه شده

h: تعداد ساعت محاسبه شده

mn: تعداد دقیقه محاسبه شده

s: تعداد ثانیه محاسبه شده

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int y1, y2, y, m;

      long int d, h, mn, s;

      clrscr();

      printf(“n your enter year of your brithday: “);

      scanf(“%d”,&y1);

      printf(“n your enter this year: “);

      scanf(“%d”,&y2);

      y = y2 – y1;

      m = y * 12;

      d = m * 30;

      h = d * 24;

      mn = h * 60;

      s = mn * 60;

      printf(“n your age is %d years and %d months and %ld days and %ld hours and %ld minutes and %ld seconds “,y,m,d,h,mn,s);

      getch();

      return 0;

}

۱۴ـ برنامه‌ای بنویسید که ضرایب معادله درجه دوم را از ورودی گرفته، معادله را حل کند.

جواب:

معادله درجه دوم : ax² + bx + c = 0

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

#include≤math.h>

int main()

{

      float a, b, c, D, x1, x2;

      clrscr();

      printf(“n please enter a,b,c:n”);

      scanf(“%f%f%f”,&a,&b,&c);

      D = b * b – 4 * a * c;

      if (D<0)

            printf(“n Error because the answer is not Real”);

      else

      {

            x1 = (-b+sqrt(D))/(2*a);

            x2 = (-b-sqrt(D))/(2*a);

            printf(“n a is: %f, b is: %f, c is: %f >>> x1 is: %f , x2 is: %f”,a,b,c,x1,x2);

      }

      getch();

      return 0;

}

۱۵ـ برنامه‌ای بنویسید که با استفاده از حلقه‌های تو در تو خروجی زیر را تولید کند.

$$$$$$

$$$$$$

$$$$$$

$$$$$$

جواب:

در این مسئله به دو حلقه تو در تو نیازمندیم، حلقه‌ی بیرونی مشخص کننده سطرهای خروجی و حلقه‌ی داخلی مشخص کننده‌ی تعداد $ها در هر سطر می‌باشد.

i: شمارنده حلقه‌ی خارجی

j: شمارنده حلقه‌ی داخلی

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      int i, j;

      clrscr();

    for(i=1;i<=4;i++)

      {

            printf(“n”);

            for(j=1;j<=6;j++)

                  printf(“$”);

      }

      getch();

      return 0;

}

۱۶ـ برنامه‌ای بنویسید که دو مقدار اعشاری را از ورودی خوانده و تفاضل حاصلضرب و حاصل تقسیم آنها را محاسبه کرده و به خروجی ببرد. برنامه وقتی خاتمه می‌یابد که هر دو عدد اعشاری صفر باشند.

جواب:

x: عدد اعشاری اول

y: عدد اعشاری دوم

m: ضرب دو عدد اعشاری

n: تقسیم دو عدد اعشاری

s: m-n

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

int main()

{

      float x, y, m, n, s;

      clrscr();

      for(;;)

      {

            printf(“n 2 float number:(you can select 0 and 0 for Quitn”);

            scanf(“%f%f”,&x,&y);

            if(x==0 && y==0)

                  break;

            else

            {

                  m = x * y;

                  n = x / y;

                  s = m – n;

                  printf(“n (%f*%f) – (%f/%f) = %f”,x,y,x,y,s);

            }

      }

      getch();

      return 0;

}

۱۷ـ برنامه‌ای بنویسید که یک عدد اعشاری مثل ۶۴۳٫۲۱ را خوانده، وارون آن را بیابد. وارون این عدد ۱۲٫۳۴۶ است.

جواب:

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

#include≤math.h>

int main()

{

      double j, x, xx, a;

      long int i;

      clrscr();

      printf(“n enter float number: “);

      scanf(“%lf”,&x);

      a = 0;

      i = -1;

      xx = x;

      while (floor(xx)>0)

      {

            a+=(((long int)floor(xx)%10)*pow(10,i));

            xx/=10;

            i–;

      }

      i = 0;

      j = (long int)x;

      while (x!=j)

      {

            x=x*10;

            a+=(((long int)floor(x)%10)*pow(10,i));

            i++;

            j=(long int)x;

      }

      printf(“n number is %f”,a);

      getch();

      return 0;

}

۱۸ـ برنامه‌ای بنویسید که یک عدد اعشاری را از ورودی خوانده، هر یک از قسمت‌های صحیح و اعشاری آنرا به صورت یک عدد صحیح به خروجی ببرد. به عنوان مثال، عدد ۱۳٫۴۲ به صورت دو عدد صحیح ۱۳ و ۴۲ به خروجی ببرد.

جواب:

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

#include≤math.h>

int main()

{

      float x, r;

      int m;

      clrscr();

      printf(“n enter a float number: “);

      scanf(“%f”,&x);

      m = (int)x;

      r = x – m;

      printf(“n %f = %d + %f”,x,m,r);

      while (r – floor(r) != 0)

            r = 10 * r;

      printf(“n %1.0f”,r);

      getch();

      return 0;

}

نکته:

در حل دو مسئله آخر از تابعی به نام تابع floor() استفاده کردیم. این تابع بزرگترین مقدار صحیح کوچکتر یا مساوی یک عدد را که به صورت double نمایش داده می‌شود محاسبه می‌کند و الگوی آن به صورت زیر است:

Double floor (double num)

اگر مقدار ۱٫۰۲ به عنوان آرگومان تابع باشد نتیجه حاصل برابر با ۱٫۰ و اگر عدد -۱٫۲۰ به عنوان آرگومان تابع باشد نتیجه‌ی حاصل برابر با -۱٫۰ خواهد بود. دستور زیر عدد ۱۰ را به عنوان نتیجه عمل چاپ می‌کند:

printf(“%f”,floor(10.9));

این تابع جزء توابع ریاضی می‌باشد بنابراین برای استفاده از این تابع و توابع ریاضی دیگر باید فایل سرآیند تعریف شود.

تمرین ستاره ۲۴/۲/۸۷:

برنامه‌ای بنویسید که با گرفتن یک عدد فرد، خروجی بصورت زیر داشته باشد:

بطور مثال برای عدد ۵ داشته باشیم:

*         

*          *

*          *          *

*          *

*

جواب:

روش اول: (توسط حلقه for)

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

<stdio.h≥<conio.h≥main()

 {

  int m,n,p,q,s;

  clrscr();

  scanf(“%d”,&m);

  p=1;

  q = (int)m/2+1;

  for (s=1;s<=m;s++)

   {

    for (n=1;n<=p;n++)

      printf(“*   “);

    if (s<=q)<q)

      p+=1;

    else

      p-=1;

    printf(“\n”);

   }

  getch();

  return(0);

 }

روش دوم: (توسط حلقه while)

#include≤stdio.h>

#include≤conio.h>

<stdio.h≥<conio.h≥main()

 {

  int m,n,p,q,s;

  clrscr();

  scanf(“%d”,&m);

  p=1;s=1;q=1;

  q = (int)m/2+1;

  while (s<=m)

   {

    n=1;

    while (n<=p)

      {

       printf(“*   “);

       n+=1;

      }

    if (s<=q)<q)

      p+=1;

    else

      p-=1;

    printf(“\n”);

    s+=1;

   }

  getch();

  return(0);

 }